به یاد خیزش آبان ۱۳۹۸ قیامی که لرزه بر اندام حکومت اسلامی انداخت
شنبه ۲۳ آبان ۱۴۰۵
در روز ۲۴ آبان ۱۳۹۸، رژیم جمهوری اسلامی با اعلام و اجرای هم‌زمان افزایش قیمت بنزین و غافلگیر کردن توده‌های مردم، عملاً تهیدستان شهری و جوانان خشمگین از فقر و بیکاری را به قیام کشاند تا با نقشه‌ای از پیش طراحی‌شده، این قیام را در همان لحظات نخست به شکلی خونین درهم بکوبد. جمهوری اسلامی می‌خواست در عرض یک روز آتش خشم فروخورده محرومان را خاموش کند و به آنچه خود «غائله آشوبگران» می‌نامید، پایان دهد. اما طغیان این تهیدستان به‌حاشیه‌رانده‌شده و سرعت خیره‌کننده سراسری شدن خیزش آنان، لرزه بر اندام جمهوری اسلامی انداخت، محاسبات رژیم را درهم ریخت و بار دیگر نشان داد که در جامعه ایران چه تحول تاریخی شگرفی در حال تکوین است.
خیزش آبان و گسترش صاعقه‌آسای موج خروشان آن به ۱۹۰ شهر ایران، غرش رعدوبرقی در آسمانی بی‌ابر نبود. بحران ساختاری سرمایه‌داری ایران و پیامدهای ویرانگر سیاست‌های اقتصادی نئولیبرالی، درآمیخته با ساختار حاکمیت مذهبی، فساد و رانت‌خواری و نیز ابعاد بی‌سابقه فقر و فلاکت اقتصادی، تبعیض جنسیتی و محرومیت‌های اجتماعی که بر اکثریت مردم ایران تحمیل شده بود، از مدت‌ها پیش زمینه‌های عینی این شورش اجتماعی را فراهم آورده بود. بازگشت دوباره تحریم‌های اقتصادی، سقوط ارزش ریال و کاهش قدرت خرید کارگران و توده‌های محروم جامعه، این زمینه‌ها را تشدید کرده بود. روند روبه‌گسترش اعتصابات و اعتراضات کارگری، مبارزات سراسری معلمان و بازنشستگان، عروج دوباره جنبش دانشجویی و حضور پرشور زنان در این مبارزات نیز امکان بروز چنین خیزشی را بیش از پیش فراهم آورده بود.
خیزش آبان‌ماه ۱۳۹۸، در ادامه خیزش دی‌ماه ۱۳۹۶، جنبشی عظیم سیاسی در ابعادی گسترده‌تر و نیرومندتر بود که تهیدستان شهری، جوانان بیکار و به‌حاشیه‌رانده‌شدگان، نیروی محرکه آن بودند. این خیزش سراسری، مانند هر جنبش نیرومند سیاسی، به‌طور عینی توازن قوا را به سود جنبش اعتراضی علیه رژیم تغییر داد و زمینه مناسب‌تری برای گسترش مبارزات اقتصادی و سیاسی فراهم کرد. این خیزش بار دیگر بستر رشد مبارزات اقتصادی و سیاسی کارگران و شکل‌گیری خیزش‌های بعدی را آماده و تقویت کرد. خیزش آبان نیز، همچون خیزش دی‌ماه، نشان داد که برآمدها و موج‌های خروشان مبارزه سیاسی چگونه به محرک‌هایی نیرومند برای مبارزه اقتصادی و سیاسی تبدیل می‌شوند و میل و اراده درونی کارگران را برای مبارزه تقویت می‌کنند.
تجربه خیزش سراسری آبان‌ماه و حضور جوانان، کارگران و مردم زحمتکش در این اعتراضات و همبستگی شورانگیز آنان در مقابله با نیروهای سرکوبگر، نشان داد که ترسی که حکومت با اتکا به ماشین سرکوب خود در دل مردم افکنده بود، جای خود را به خشم، همبستگی و مقاومت داده است. این جنبش انقلابی نشان داد که در دل جامعه‌ای که جنب‌وجوش و مبارزه در آن موج می‌زند، چه رهبران و سازمان‌دهندگانی پرورده شده و به صحنه آمده‌اند. این تحول، زمینه‌های مناسبی را برای پیوند میان این رهبران، ایجاد شبکه‌های ارتباطی و مبارزاتی میان رهبران محلی و گام برداشتن در مسیر ایجاد نهادهای توده‌ای و شورایی، به‌عنوان ارگان‌های مبارزاتی در محلات، فراهم آورد.
خیزش آبان‌ماه، در عرصه اجتماعی، استراتژی سیاسی آن بخش از اپوزیسیون بورژوایی ایران را که بر گذار مسالمت‌آمیز از جمهوری اسلامی تأکید می‌کردند، به چالش کشید. اگر خیزش دی‌ماه ۱۳۹۶ با شعار «اصلاح‌طلب، اصولگرا، دیگه تمومه ماجرا» به بیش از دو دهه سلطه گفتمان اصلاح‌طلبان حکومتی بر فضای سیاسی ایران پایان داد، خیزش آبان‌ماه نیز ضربه‌ای کاری به گفتمان گذار مسالمت‌آمیز و مخملی و مخالفت با انقلاب، به بهانه مرزبندی با خشونت، وارد آورد. استراتژی سیاسی و راهکارهای این بخش از اپوزیسیون بورژوایی، از جمله برگزاری رفراندوم قانون اساسی و انتخابات آزاد برای انتقال قدرت از بالای سر توده‌ها، بیش از پیش رنگ باخت.
به‌کارگیری این ابعاد از قهر عریان حاکمان دین و سرمایه در برابر اعتراض برحق تهیدستان و جوانان بیکار و در مقابل، به‌کارگیری گوشه‌ای از قهر انقلابی از سوی معترضان در مقابله با قهر ضدانقلاب حاکم، بیش از پیش ضرورت آمادگی برای گذار انقلابی و استفاده از قهر انقلابی برای به زیر کشیدن دشمنی تا دندان مسلح را در سطح اجتماعی مطرح کرد. با آشکار شدن بن‌بست استراتژی گذار مسالمت‌آمیز، زمینه برای پیشروی استراتژی سرنگونی انقلابی جمهوری اسلامی، متکی بر جنبش کارگری و دیگر جنبش‌های پیشرو اجتماعی، به‌مثابه راهکاری برای سلب قدرت سیاسی و اقتصادی از بورژوازی، بیش از پیش فراهم شد.
بیکار و به‌حاشیه‌رانده‌شدگان را در شهرهای بزرگ و کوچک ایران، هم‌زمان به حرکت درآورد. شهرهای کردستان و خوزستان که در خیزش دی‌ماه ۱۳۹۶ تا حدودی از حرکت سراسری جدا افتاده بودند، در خیزش آبان‌ماه ۱۳۹۸ از همان ابتدا حضوری پررنگ در اعتراضات داشتند. مردم زحمتکش کردستان در این خیزش، در عرصه اجتماعی نشان دادند که برخلاف نسخه‌هایی از قبیل امید بستن به دخالت قدرت‌های خارجی یا مذاکره و بندوبست با حکومت اسلامی، که احزاب ناسیونالیست برای آنان می‌پیچند، برای رهایی از چنگ جمهوری اسلامی راهی جز همبستگی با جنبش انقلابی سراسری پیش روی خود ندارند.
یکی از اهداف اصلی رژیم جمهوری اسلامی از کشتار معترضان در جریان خیزش آبان، حاکم کردن فضای رعب و وحشت بر جامعه، به‌ویژه زهرچشم گرفتن از نسل پس از دهه شصت، بود. اما رژیم در دستیابی به این هدف شکست خورد. مردم آزاده نه‌تنها در برابر این سرکوب خونین مرعوب نشدند، بلکه با ابراز خشم و اعتراض خود نسبت به جنایات صورت‌گرفته، رژیم را به وحشت انداختند. بلافاصله پس از این جنایات، سازمان‌ها و نهادهای مختلف کارگری، بازنشستگان، معلمان، نویسندگان و هنرمندان در داخل ایران، طی اطلاعیه‌ها و بیانیه‌هایی این جنایات را محکوم کردند. پس از خیزش آبان، اعتصابات و اعتراضات کارگری بی‌وقفه ادامه یافت. جنبش دانشجویی نیز با آکسیون‌های باشکوه خود در روز ۱۶ آذر و در محاصره نیروهای سرکوبگر، با صدایی رسا جنایات رژیم را محکوم کرد و نشان داد که جنبش آزادی‌خواهی در ایران مرعوب این کشتار هولناک نشده است.
بااین‌حال، خیزش انقلابی آبان‌ماه نیز، مانند خیزش دی‌ماه ۱۳۹۶، به‌رغم فداکاری‌ها و جان‌فشانی‌های برپاکنندگان آن و دستاوردهای عظیمی که به همراه داشت، پس از حدود یک هفته فروکش کرد. توده‌های مردم فرصت نیافتند بر تردیدهای خود غلبه کنند و در ابعادی میلیونی به این خیزش بپیوندند. کارگران کارخانه‌ها و مجتمع‌های بزرگ صنعتی که با مبارزات پی‌درپی خود زمینه‌های ذهنی قیام آبان را فراهم آورده بودند، این بار نیز آمادگی لازم را نداشتند تا با اعتصابات هماهنگ و سراسری در مراکز تولیدی، به شورش هم‌طبقه‌ای‌های خود و راه‌بندان‌های خیابانی بپیوندند، ماشین سرکوب رژیم را زمین‌گیر کنند و زمینه را برای برپایی اعتصابات سیاسی عمومی فراهم آورند. این یکی از کمبودها و نقطه‌ضعف‌های اساسی این قیام توده‌ای بود.
در واقع، قیام آبان تنها گوشه‌ای از نیروی خود را به میدان آورده بود و آمادگی نبرد نهایی را نداشت. دژخیمان جمهوری اسلامی با کشتن بیش از ۱۵۰۰ نفر از جوانان و زخمی کردن، بازداشت و زندانی کردن چندین هزار نفر، این جنبش انقلابی را به عقب‌نشینی واداشتند و آن را فرو نشاندند. سران جمهوری اسلامی به خیال خود توانسته بودند با اتکا به سرکوب خونین و به یاری شیوع ویروس مرگبار کرونا، نظام جنایت‌بارشان را از زیر فشار جنبش دادخواهی علیه کشتار آبان نجات دهند؛ اما در اعماق جامعه، جنبش انقلابی نیرومندتری در حال تکوین بود. جنبش انقلابی شهریور ۱۴۰۱ که با نام رمز «ژینا» آغاز شد، بیانگر همین حقیقت است.
سخن روز: تلویزیون حزب کمونیست ایران و کومەله
www.facebook.com/Peshrawcpiran
www.instagram.com/Peshrawcpiran1