چهارشنبه ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵

«آژانس‌های اطلاعاتی ایالات متحده در حال بررسی واکنش ایران به اعلام پیروزی احتمالی و یک‌جانبۀ دونالد ترامپ در جنگی هستند که هزاران کشته به جا گذاشته و تبدیل به یک دردسر سیاسی برای کاخ سفید شده است».
دو ماه پس از آغاز حملات اخیر ایالات متحده و اسرائیل به ایران و کشته‌شدن علی خامنه‌ای و جمعی از سران کشوری و لشکری جمهوری اسلامی، رویترز در گزارشی اختصاصی، این موضوع را از دو مقام رسمی ایالات متحده و یک فرد نزدیک به موضوع نقل کرده است.
رویترز به نقل از این منابع گزارش کرده که جامعۀ اطلاعاتی ایالات متحده به درخواست مقامات ارشد دولت، در حال تحلیل این موضوع در کنار مواردی دیگر است. بر این اساس، هدف، درک نتایج و عواقب کنار کشیدن احتمالی دونالد ترامپ از جنگی است که به اعتقاد برخی مقامات و مشاوران می‌تواند به شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره منجر شود.
در حالی‌که هنوز تصمیمی گرفته نشده و ترامپ می‌تواند به‌سرعت و راحتی، عملیات نظامی را از سر بگیرد، کاهش شدید و ناگهانی سطح تنش‌ها ممکن است از فشارهای سیاسی روی رئیس‌جمهور ایالات متحده بکاهد، و از سوی دیگر، می‌تواند ایرانی را به‌جا بگذارد که در این جنگ، آبدیده شده ، اعتماد به نفسش تقویت شده، و در نهایت هم برنامه‌های موشکی و هسته‌ای خود را بازسازی کرده و تهدید متحدان منطقه‌ای آمریکا را از سر بگیرد.(منابع رویترز به‌دلیل صحبت دربارۀ موضوعات حساس اطلاعاتی، ترجیح داده‌اند هویت‌شان محفوظ بماند.)
مشخص نیست که آژانس‌های اطلاعاتی آمریکا چه زمانی تحلیل این موضوع را کامل خواهند کرد؛ اما این نهادها پیشتر هم واکنش احتمالی رهبری ایران به اعلام پیروزی از سوی ایالات متحده را آنالیز کرده بوده‌اند.
به‌گفتۀ یکی از منابع، در نخستین روزهای آغاز جنگ، ارزیابی نهادهای اطلاعاتی این بود که اگر ترامپ اعلام پیروزی کرده و نیروهای نظامی را از منطقه خارج کند، ایران این اقدام را به منزلۀ یک پیروزی خواهد دید.
به اعتقاد این منبع اما، اگر دونالد ترامپ همزمان با حفظ حضور نظامی سنگین ایالات متحده در منطقه، اعلام پیروزی می‌کرد، ایران به احتمال زیاد این تحول را به عنوان تاکتیکی برای مذاکره، اما نه الزاماً برای پایان‌دادن به جنگ ارزیابی می‌کرد.
لیز لیونز، مدیر روابط عمومی سازمان مرکزی اطلاعات آمریکا، سی‌آی‌اِی، پس از رسانه‌ای‌شدن این موضوع، در بیانیه‌ای گفت که «سی‌آی‌اِی از چنین ارزیابی‌ای از سوی جامعۀ اطلاعاتی بی‌خبر است». این نهاد امنیتی آمریکا حاضر به پاسخ دادن به سوالات مشخص رویترز، دربارۀ ارزیابی جدیدش از موقعیت و موضع‌گیری ایران نشد.
آنا کِلی سخنگوی کاخ سفید تنها گفت که «ایالات متحده همچنان درگیر مذاکره با ایرانی‌هاست و دلیلی برای عجله و امضای یک توافق بد وجود ندارد». او تأکید کرد که «رئیس‌جمهور تنها توافقی را امضا خواهد کرد که امنیت ملی ایالات متحده را در اولویت قرار دهد». او همزمان خاطرنشان کرد که «رئیس‌جمهور به روشنی گفته که ایران نمی‌تواند بمب هسته‌ای داشته باشد».
بر اساس نظرسنجی‌ها، جنگ ایران به‌شدت در میان آمریکایی‌ها نامحبوب است. تنها ۲٦ درصد از پاسخ‌دهندگان به نظرسنجی (رویترز/ایپسوس که هفتۀ پیش منتشر شد)، معتقد بودند که این عملیات نظامی ارزش هزینه‌هایش را داشته و تنها ۲۵ درصد شرکت‌کنندگان گفتند که جنگ، به امن‌تر شدن ایالات متحده منجر شده است.
سه فرد نزدیک به مباحثات داخلی کاخ سفید در روزهای اخیر، می‌گویند دونالد ترامپ کاملاً از هزینۀ سیاسی‌ای که این جنگ به او و حزبش تحمیل کرده، باخبر است.
سه هفته پس از اعلام آتش‌بس از سوی دونالد ترامپ، اقدامات پرشتاب دیپلماتیک، هنوز نتوانسته‌ تنگۀ حیاتی هرمز را باز کند؛ آبراهی کلیدی برای بازار جهانی انرژی، که تهران با مین‌گذاری و حمله به کشتی‌ها آن‌را مسدود کرده است.
ممانعت از عبور و مرور کشتی‌هایی که نزدیک به ۲۰ درصد نفت خام جهان را حمل می‌کردند، قیمت جهانی انرژی و از جمله بهای بنزین در جایگاه‌های سوخت ایالات متحده را به شدت افزایش داده است. توانایی ایران در مختل‌کردن تجارت، تبدیل به اهرم فشار قدرتمندی برای این کشور در مقابل ایالات متحده و هم‌پیمانانش شده است.
رویترز می‌گوید اتخاذ تصمیمی از سوی کاخ سفید برای کاستن از حضور نظامی آمریکا در منطقه، و همزمان برچیدن محاصرۀ دریایی بنادر ایران، می‌تواند به بازگشایی تنگۀ هرمز از سوی ابران و در نهایت، کاهش قیمت نفت و بنزین منجر شود.
تاکنون اما، به نظر می‌رسد دیدگاه‌ها و مواضع دو طرف مناقشه، فاصلۀ چشمگیری دارند و هنوز دورنمایی از یک توافق به چشم نمی‌خورد.
آخر هفتۀ پیش، دونالد ترامپ سفر استیو ویتکاف و جرد کوشنر نمایندۀ ویژه و دامادش به پاکستان برای دیدار با مقام‌های ایرانی را لغو کرد و به خبرنگاران گفت، اگر ایرانی‌ها بخواهند گفت‌وگو کنند، کافی‌است گوشی تلفن را برداشته و تماس بگیرند.
به گفتۀ یک منبع دیگر آشنا به تصمیم‌گیری‌های دولت دونالد ترامپ، هنوز گزینه‌های نظامی متعدد و مختلفی در قبال ایران روی میز هستند؛‌ از جمله از سر گرفتن حملات هوایی به نیروهای نظامی و رهبران سیاسی جمهوری اسلامی.
با این وجود یکی از مقام‌های دولتی آمریکا که با رویترز صحبت کرده و یک فرد دیگر نزدیک به کاخ سفید معتقدند که احتمال توسل به گزینه‌های نظامی (بلندپروازانه‌تر)، از قبیل تهاجم زمینی به خاک ایران، نسبت به چند هفتۀ پیش، کمتر شده است.
یک مقام کاخ سفید، فشار داخلی بر رئیس‌جمهور برای خاتمه‌دادن به جنگ را «فوق‌العاده» توصیف کرد.
یکی از منابع رویترز ادعا کرده که ایران از آتش‌بس جاری برای خارج‌کردن لانچرها، مهمات، پهپادها و سایر ادوات و تجهیزاتی که در جریان حملات آمریکا و اسرائیل مدفون شده بودند، نهایت بهره را برده است.
به اعتقاد این منبع، به همین دلیل هزینه‌های راهبردی از سر گرفتن جنگ تمام‌عیار پس از سه‌هفته آتش‌بس، به مراتب نسبت به روزهای آغازین آتش‌بس بیشتر خواهد بود. شرایطی که تصمیم‌گیری برای دونالد ترامپ و مشاورانش را سخت‌تر کرده است.