سه شنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵

رویترز به نقل از چهار مقام اروپایی گزارش داده است آمریکا اکنون نیرو و تجهیزات نظامی کافی در منطقه مستقر کرده تا بتواند در فاصله زمانی کوتاهی حمله تازه‌ای علیه ایران انجام دهد؛ حمله‌ای که به گفته این مقام‌ها ممکن است حتی در همین هفته صورت گیرد. یک مقام اروپایی دیگر که با رهبران کشورهای خلیج فارس در تماس نزدیک است، فضای منطقه را بسیار بدبینانه توصیف کرده و گفته است: «جنگ در راه است؛ هیچ‌کس موافق این جنگ نیست.» در همین حال تلاش‌های فشرده قطر برای جلوگیری از دور تازه‌ای از جنگ تاکنون به توافقی منجر نشده است.

گزارش رویترز روز دوشنبه ۱۱ آبان در حالی منتشر شد که دونالد ترامپ بار دیگر احتمال اقدام نظامی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در سوم نوامبر را مطرح کرده است. او گفته آمریکا پیش از انتخابات حمله تازه‌ای انجام نخواهد داد، اما پس از آن ممکن است عملیات دیگری علیه ایران آغاز کند. کاخ سفید نیز در پاسخ به رویترز اعلام کرده «همه گزینه‌ها» همچنان روی میز است. در مقابل، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، گفته ترامپ هنوز تصمیم نهایی درباره حمله تازه نگرفته و ترجیح او دستیابی به راه‌حل دیپلماتیک است.

دو تن از مقام‌های اروپایی به رویترز گفته‌اند در صورت آغاز حمله، تأسیسات مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران، از جمله مراکز تحقیق و توسعه، می‌توانند از اهداف احتمالی باشند. با این حال ارزیابی آنان این است که حتی یک عملیات گسترده نیز احتمالاً قادر خواهد بود توانایی‌های هسته‌ای ایران را تضعیف کند، نه اینکه الزاماً آنها را به‌طور کامل از میان ببرد. این ارزیابی‌ها از سوی مقامات رسمی آمریکا تأیید نشده است.

هم‌زمان، دور تازه مذاکرات غیرمستقیم با میانجی‌گری قطر پس از سه روز رایزنی در دوحه بدون دستیابی به توافق نهایی پایان یافته است. رویترز روز دوشنبه گزارش داد هیأت ایرانی قطر را ترک کرده، اما تماس‌های میانجی‌گرانه ادامه دارد و احتمال برگزاری نشست دیگری مطرح است. تهران می‌گوید طرحی هفت‌مرحله‌ای ارائه کرده که می‌تواند در صورت پذیرش شروط ایران ظرف دو روز اجرا شود؛ از جمله پایان محاصره بنادر ایران، تسهیل صادرات نفت و بازگشایی تنگه هرمز. اختلاف بر سر برنامه هسته‌ای و سرنوشت ذخایر اورانیوم غنی‌شده همچنان از مهم‌ترین موانع توافق است.

از سوی دیگر، ایران نیز خود را برای احتمال ازسرگیری جنگ آماده نشان می‌دهد. مقام‌های ایرانی به رویترز گفته‌اند برای حمله احتمالی آمریکا و اسرائیل فهرست اهداف تلافی‌جویانه تهیه شده است؛ اهدافی که فقط پایگاه‌های نظامی آمریکا را شامل نمی‌شود و می‌تواند زیرساخت‌های انرژی، ارتباطات و تأسیسات کشورهای میزبان نیروهای آمریکایی در خلیج فارس را نیز دربرگیرد. مقام‌های ایران در روزهای اخیر بارها هشدار داده‌اند که دور بعدی درگیری ممکن است از محدوده جنگ قبلی گسترده‌تر شود.

نگرانی در کشورهای عربی خلیج فارس نیز افزایش یافته است. مقام‌های عربستان، امارات، قطر و دیگر کشورهای منطقه می‌گویند ازسرگیری جنگ می‌تواند آنها را، بدون آنکه در تصمیم آغاز جنگ نقشی داشته باشند، در معرض پاسخ ایران قرار دهد. انور قرقاش، مشاور رئیس امارات، گفته کشورش همچنان امیدوار به موفقیت دیپلماسی است اما برای «بدترین حالت» نیز آماده می‌شود. وزیر خارجه مصر نیز هشدار داده است که دور تازه جنگ از مرحله قبلی «خطرناک‌تر و ویرانگرتر» خواهد بود.

نشانه‌های احتیاط امنیتی نیز افزایش یافته است. آمریکا پیش‌تر به بخشی از کارکنان دیپلماتیک خود اجازه خروج از عربستان داده و در حال بررسی خارج کردن اعضای خانواده دیپلمات‌ها از چند کشور دیگر منطقه بوده است. مدیران ارشد اکسون‌موبیل و شورون نیز سفر خود به نمایشگاه بزرگ انرژی ابوظبی را به دلیل نگرانی‌های امنیتی لغو کرده‌اند.

در همان حال، هنوز مسیر دیپلماسی بسته نشده است. چین روز دوشنبه اعلام کرد فرستاده ویژه خود را به ایران، عمان و عربستان می‌فرستد و وانگ یی، وزیر خارجه چین، گفت منطقه در «نقطه حساس میان جنگ و صلح» قرار گرفته است. روسیه نیز نسبت به نشانه‌های مربوط به حملات تازه هشدار داده است. بازار نفت فعلاً بیش از تهدید نظامی به امکان توافق واکنش نشان داده؛ قیمت نفت برنت روز دوشنبه حدود شش درصد سقوط کرد و به حدود ۱۰۷ دلار رسید، زیرا معامله‌گران امیدوارند مذاکرات ایران و میانجی‌های قطری در نهایت از بازگشت به جنگ تمام‌عیار جلوگیری کند.