یکشنبه ۱ تیر ۱۴۰۴

نیویورک تایمز در در حالی‌که حملات اسرائیل به تأسیسات نظامی و غیرنظامی ایران وارد دومین هفته خود شده، آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، از یک پناهگاه زیرزمینی کشور را اداره می‌کند و برای بدترین سناریوها آماده می‌شود. به گزارش منابع نزدیک به حلقهٔ قدرت در تهران، رهبر ۸۶ سالهٔ ایران نه تنها برای جانشینان نظامی خود در صورت کشته‌شدن فرماندهان کلیدی تصمیم‌گیری کرده، بلکه به‌طور بی‌سابقه‌ای سه روحانی ارشد را به‌عنوان گزینه‌های جانشینی خود در صورت مرگ تعیین کرده است.

این تصمیم در بحبوحهٔ شدیدترین حمله نظامی به خاک ایران از زمان جنگ ایران و عراق اتخاذ شده است. تنها در یک هفته، حجم و شدت حملات اسرائیل به تهران از مجموع حملات موشکی صدام در دههٔ ۱۳۶۰ فراتر رفته است. آیت‌الله خامنه‌ای، به دلیل نگرانی از ترور توسط اسرائیل یا ایالات متحده، ارتباطات الکترونیکی مستقیم با فرماندهان خود را متوقف کرده و تنها از طریق یک رابط مورد اعتماد با آن‌ها در تماس است. هم‌زمان، ساختار فرماندهی جمهوری اسلامی تحت حملات هوایی و نفوذ عوامل اسرائیلی در داخل کشور آسیب دیده، اما به گفته منابع، هنوز فرو نپاشیده است. در اقدامی پیشگیرانه، آیت‌الله خامنه‌ای از مجلس خبرگان رهبری خواسته است که در صورت مرگ وی، یکی از سه روحانی معرفی‌شده را به‌سرعت به‌عنوان رهبر جدید برگزینند؛ اقدامی که از نگرانی شدید رهبر درباره تداوم حاکمیت جمهوری اسلامی در شرایط جنگی حکایت دارد.

به گفته مقامات و دیپلمات‌های داخل ایران، نفوذ به درون رهبریِ به‌شدت محافظت‌شده ایران می‌تواند دشوار باشد، اما به نظر می‌رسد سلسله مراتب فرماندهی آن، با وجود ضربه سخت، همچنان فعال است و هیچ نشانه‌ای از مخالفت در رده‌های سیاسی وجود ندارد.
مقامات گفته‌اند مجتبی، پسر آیت‌الله خامنه‌ای، که او هم روحانی و نزدیک به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است و شایعاتی مبنی بر جانشینی او وجود داشت، در میان نامزدهای مورد‌نظر علی خامنه‌ای نیست. به‌گفته مقامات ایرانی، جنگ کنونی در دو جبهه جریان دارد: حملات هوایی گسترده اسرائیل به زیرساخت‌های نظامی، هسته‌ای و شهری، و عملیات زمینی عوامل نفوذی با پهپادها و مواد انفجاری. نهادهای امنیتی ایران از وجود «نفوذ وسیع اطلاعاتی» در سطح بالای فرماندهی نظامی ابراز نگرانی کرده‌اند.

در همین راستا، وزارت اطلاعات استفاده از گوشی‌های همراه و ابزارهای دیجیتال را برای مسئولان ارشد ممنوع کرده و دستور داده همه مقامات بلندپایه و فرماندهان نظامی در زیرزمین‌ها مستقر شوند. هم‌چنین، اعلام شده است که هر فردی که با دشمن همکاری می‌کند باید تا پایان یکشنبه خود را معرفی و تجهیزات نظامی را تحویل دهد، در غیر این صورت با حکم اعدام مواجه خواهد شد. رسانه‌های داخلی و مقامات حکومتی از شکل‌گیری موجی از همبستگی ملی در پی حملات خبر داده‌اند. محمدعلی ابطحی، سیاست‌مدار اصلاح‌طلب، در گفت‌وگو با رسانه‌ها اظهار داشت که حتی جناح‌های سیاسی متخاصم نیز در این شرایط به حمایت از حاکمیت پرداخته‌اند.

در فضای مجازی، ورزشکاران، هنرمندان، پزشکان و کنشگران حقوق بشر از «خاک ایران» به‌عنوان «خط قرمز» یاد کرده‌اند. نرگس محمدی، فعال برجسته و برنده جایزه صلح نوبل، که سال‌ها برای دموکراسی در ایران تلاش کرده است، نیز در گفت‌وگویی با بی‌بی‌سی تأکید کرد: «دموکراسی با خشونت و جنگ حاصل نمی‌شود.» خیابان‌های تهران که معمولاً با ترافیک سنگین شناخته می‌شوند، اکنون خالی از سکنه‌اند. با دستور اسرائیل برای تخلیهٔ مناطق پرجمعیت، بسیاری از ساکنان پایتخت به مناطق شمالی یا استان‌های اطراف گریخته‌اند. هتل‌ها، تالارها و مهمان‌سراها به‌صورت رایگان پناه‌جویان را می‌پذیرند. خدمات داوطلبانه، از تأمین نان تا مراقبت از سالمندان، به‌صورت گسترده در حال اجراست. دولت نیز اینترنت را تقریباً به‌طور کامل قطع کرده و تماس‌های بین‌المللی را مسدود کرده است. به‌گفتهٔ مقامات، این اقدام برای شناسایی و مقابله با عوامل دشمن در داخل کشور ضروری است.