بنا به گزارش رویترز، کردهای سوریه به کردهای ایران هشدار دادەاند که، همسویی با آمریکا میتواند به رها شدن و شکست بینجامد
سه شنبه ۱۹ اسفند ۱۴۰۴
در حالی که همزمان با ادامه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، بحث درباره فعال شدن گروههای مسلح کرد ایرانی در نوار مرزی غرب کشور بیش از پیش بالا گرفته، شماری از کردهای سوریه و چهرههای سیاسی کرد در شمالشرق این کشور به همتایان ایرانی خود هشدار دادهاند که از همسویی با آمریکا علیه جمهوری اسلامی پرهیز کنند. آنان با اشاره به تجربه تلخ خود در سوریه میگویند تکیه بر حمایت واشنگتن میتواند در نهایت به رها شدن، شکست و از دست رفتن دستاوردهای سیاسی و نظامی منجر شود.
این هشدارها پس از آن مطرح شده که رویترز پیشتر گزارش داده بود گروههای مسلح کرد ایرانی مستقر در شمال عراق در روزهای اخیر با آمریکا درباره امکان و چگونگی حمله به نیروهای امنیتی ایران در غرب کشور گفتوگو کردهاند؛ آن هم در شرایطی که آمریکا و اسرائیل حملات هوایی گستردهای را علیه ایران ادامه میدهند. با این حال، کردهای سوریه که خود در بیش از یک دهه گذشته تجربهای پیچیده و پرهزینه از همکاری با آمریکا داشتهاند، اکنون به صراحت میگویند کردهای ایران نباید همان مسیر را تکرار کنند.
سعد علی، یکی از ساکنان ٤۵ ساله شهر قامشلی در شمالشرق سوریه، به رویترز گفته است امیدوار است کردهای ایران خود را با آمریکا همپیمان نکنند، زیرا آمریکا در نهایت آنان را تنها خواهد گذاشت. او با لحنی هشدارآمیز گفته است اگر فردا میان واشنگتن و تهران توافقی صورت بگیرد، آمریکا به سادگی از کردها عبور خواهد کرد و آنان قربانی خواهند شد. او خطاب به کردهای ایران گفته است: اشتباه ما را تکرار نکنید.
این سخنان از دل تجربهای برمیآید که برای کردهای سوریه هنوز زخمی باز و تلخ است. نیروهای کرد سوریه بیش از ده سال پیش در کنار آمریکا برای جنگ با گروه داعش قرار گرفتند و در سرزمینهایی که از کنترل آن گروه بیرون آوردند، منطقهای نیمهخودمختار به وجود آوردند. اما در ژانویه امسال، ارتش جدید سوریه به رهبری احمد الشرع در یک حمله گسترده بیشتر مناطق تحت کنترل کردها را تصرف کرد. در آن زمان کردهای سوریه از آمریکا خواستند برای حمایت از آنان مداخله کند، اما واشنگتن به جای پشتیبانی از آنان، کردها را به ادغام در نیروهای تحت فرمان الشرع تشویق کرد. همین چرخش، در میان کردهای سوریه احساس عمیقی از خیانت و رهاشدگی به جا گذاشته است.
امجد کردو، جوان ۲٦ سالهای از کردهای سوریه در قامشلی، میگوید تجربه آمریکا برای آنان تجربهای منفی بوده و همین تجربه باید برای کردهای ایران درس باشد. او تأکید کرده است که کردهای ایران نباید بدون دریافت تضمینهای روشن، محکم و مکتوب از آمریکا درباره آینده مناطق کردنشین در ایران، وارد هیچ جنگی در داخل خاک این کشور شوند. به گفته او، کردهای سوریه بهویژه از این واقعیت تلخ آسیب دیدهاند که آمریکا در نهایت جنبشهای مقاومت کردی را در سوریه رها کرده است.
رویترز در این گزارش همچنین به نقل از یک منبع کرد ایرانی نوشته است که رهبران گروههای کردی ایران نیز از همین حالا نگران آن هستند که مانند گروههای کرد در شمال سوریه «مورد خیانت» قرار بگیرند. به گفته این منبع، رهبران کرد ایرانی از آمریکا خواستهاند تضمینهایی ارائه کند، هرچند جزئیات این تضمینها روشن نشده است. همین امر نشان میدهد حتی در میان خود این گروهها نیز تردید و بیاعتمادی نسبت به نیت و پایداری حمایت آمریکا وجود دارد.
در سطح سیاسی نیز مواضع واشنگتن بر این بیاعتمادی افزوده است. دونالد ترامپ روز پنجشنبه در گفتوگو با رویترز گفته بود اگر نیروهای کرد از شمال عراق وارد خاک ایران شوند، این اتفاق «فوقالعاده» خواهد بود، اما در پاسخ به این پرسش که آیا آمریکا در آن صورت به آنان پشتیبانی هوایی خواهد داد یا نه، از پاسخ روشن خودداری کرد. تنها دو روز بعد، او لحن خود را تغییر داد و به خبرنگاران گفت که نمیخواهد نیروهای کرد وارد ایران شوند. این نوسان در موضعگیری، از نگاه ناظران، نشانهای دیگر از نبود تعهد روشن و پایدار در سیاست آمریکا نسبت به کردهاست.
احمد برکات، رئیس حزب دموکراتیک پیشرو کرد در سوریه، نیز در گفتوگو با رویترز تأکید کرده است که نیروهای کرد ایرانی باید «بسیار بااحتیاط» رفتار کنند. او گفته است تصمیم نهایی با خود آنان است، اما از نظر او پذیرفتن دعوت آمریکا و قرار گرفتن در جایگاه نیروی پیشتاز برای مقابله با جمهوری اسلامی یا تضعیف آن، در شرایط کنونی به سود کردهای ایران نیست. این ارزیابی بازتاب نگرانی عمیقتری است که در میان بخشی از نیروهای کردی منطقه وجود دارد: این که قدرتهای خارجی در لحظه نیاز از کردها استفاده میکنند، اما در زمان تغییر معادلات آنان را تنها میگذارند.
این هشدارها در شرایطی مطرح میشود که گزارشهای قبلی رویترز از تماسهای اسرائیل با گروههای مسلح کرد ایرانی نیز خبر داده بودند. به گفته این خبرگزاری، اسرائیل حدود یک سال است که با این گروهها در اقلیم کردستان عراق گفتوگو میکند. از این منظر، نیروهای کرد ایرانی نه فقط در معرض کشیده شدن به محاسبات واشنگتن، بلکه در معرض قرار گرفتن در چارچوب راهبردهای گستردهتر تلآویو نیز هستند؛ راهبردهایی که هدف اصلیشان افزایش فشار بر جمهوری اسلامی از طریق گشودن جبهههای تازه در مناطق مرزی است.
گزارش رویترز برای توضیح حساسیت این مسئله، به جایگاه تاریخی کردها در خاورمیانه نیز اشاره میکند. کردها قومی هستند که یک قرن پیش، پس از فروپاشی امپراتوری عثمانی و شکلگیری مرزهای جدید خاورمیانه، بدون داشتن کشوری مستقل باقی ماندند. آنان که عمدتاً سنیمذهباند و زبانی خویشاوند با فارسی دارند، در منطقهای کوهستانی در مرزهای ارمنستان، عراق، ایران، سوریه و ترکیه پراکندهاند. در عراق، کردها توانستهاند در سه استان شمالی حکومت منطقهای خود را شکل دهند، اما در دیگر کشورها ــ از جمله ایران، ترکیه و اکنون سوریه ــ آرزوی خودمختاری یا تشکیل واحد سیاسی مستقل همچنان دور از دسترس مانده است.
گزارش رویترز نشان میدهد که با بالا گرفتن احتمال فعال شدن گروههای مسلح کرد ایرانی در بستر جنگ جاری، صدای هشدار از درون جامعه کردهای سوریه بلند شده است؛ جامعهای که بهای سنگین اعتماد به حمایت آمریکا را از نزدیک پرداخته و اکنون میکوشد تجربه خود را بهعنوان درسی سیاسی به کردهای ایران منتقل کند. پیام اصلی این هشدارها روشن است: ورود به جنگی که طراحی و هدایت آن در دست قدرتهای خارجی است، بدون تضمینهای روشن و قابل اتکا، میتواند بیش از آنکه راهی به سوی خودمختاری یا قدرت بگشاید، به تکرار چرخهای از استفاده ابزاری، رهاشدگی و شکست بینجامد.