بحران تنگه هرمز روز دوشنبه ٤ مه (۱٤ اردیبهشت) وارد مرحلهای تازه و خطرناک شدەاست
سه شنبه ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵
وزارت دفاع امارات اعلام کرد چهار موشک از ایران شلیک شده که سه فروند آنها بر فراز آبهای سرزمینی امارات رهگیری شده و موشک چهارم در دریا سقوط کرده است. مقامهای فجیره نیز گفتند پس از حمله پهپادی منسوب به ایران، آتشسوزی بزرگی در یک سایت صنعتی نفتی این امارت رخ داده است. دفتر رسانهای فجیره همچنین از زخمی شدن سه شهروند هندی در این حمله خبر داد و حال آنان را «متوسط» توصیف کرد.
در همین حال، امارات ایران را به حمله به یک نفتکش وابسته به شرکت ملی نفت ابوظبی در تنگه هرمز متهم کرد. انور قرقاش، مشاور رئیس دولت امارات، این حمله را «دزدی دریایی» خواند و گفت تهدید ایران علیه امنیت و ثبات منطقه همچنان ادامه دارد. شورای همکاری خلیج فارس و قطر نیز حمله به نفتکش اماراتی را محکوم کردند. وزارت خارجه قطر اعلام کرد تنگه هرمز نباید به «برگ چانهزنی» تبدیل شود و آزادی کشتیرانی در این آبراه حیاتی باید بدون قید و شرط برقرار بماند.
تنشها پس از آن بالا گرفت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از آغاز مأموریتی دریایی با عنوان «پروژه آزادی» خبر داد؛ مأموریتی که به گفته واشنگتن هدف آن کمک به خروج کشتیهای تجاری گرفتار از تنگه هرمز است. فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اعلام کرده است دو کشتی تجاری با پرچم آمریکا با موفقیت از تنگه عبور کرده و ناوشکنهای موشکانداز برای کمک به بازگشت تردد کشتیهای تجاری در منطقه مستقر شدهاند.
ایران این روایت را رد کرده است. سپاه پاسداران اعلام کرد ادعای آمریکا درباره عبور کشتیهای تجاری از تنگه هرمز «کاملاً دروغ» است و در ساعات اخیر هیچ کشتی تجاری یا نفتکشی از این آبراه عبور نکرده است. همزمان، مقامهای ایرانی بار دیگر تأکید کردند که عبور امن از تنگه هرمز باید با هماهنگی نیروهای مسلح ایران انجام شود. بر اساس گزارش رسانههای ایرانی، عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در دیدار با نمایندگان مجلس گفته است تهران در حال تدوین سازوکاری تازه برای مدیریت تنگه هرمز است و «تنگه دیگر به شرایط سابق بازنخواهد گشت».
رسانههای دولتی ایران همچنین گزارش دادند که نیروی دریایی ایران با صدور هشدار و شلیک اخطاری مانع نزدیک شدن ناوشکنهای آمریکایی به محدوده تنگه هرمز شده است. در برخی گزارشهای ایرانی ادعا شد که دو موشک به یک ناو آمریکایی اصابت کرده، اما ارتش آمریکا این گزارش را تکذیب کرد و سنتکام اعلام کرد هیچ شناور آمریکایی هدف قرار نگرفته است. هر دو طرف روایت طرف مقابل را رد کردهاند و هنوز امکان تأیید مستقل همه جزئیات وجود ندارد.
در کنار این تحولات، گزارشهایی از حادثه برای چند شناور تجاری نیز منتشر شد. مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا از آتشسوزی در موتورخانه یک کشتی باری در فاصله حدود ۵۸ کیلومتری شمال دبی خبر داد و اعلام کرد همه خدمه در سلامت هستند. وزارت خارجه کره جنوبی نیز گزارشهایی درباره انفجار و آتشسوزی در یک کشتی کرهای در تنگه هرمز را بررسی میکند؛ کشتیای که گفته میشود ۲۴ خدمه، از جمله شش شهروند کره جنوبی، در آن حضور داشتهاند.
این تحولات بازار نفت و بازارهای مالی را نیز تکان داد. پس از انتشار گزارشهای مربوط به درگیری در تنگه هرمز، نگرانی از اختلال طولانیتر در یکی از مهمترین مسیرهای انرژی جهان افزایش یافت. تنگه هرمز محل عبور بخش مهمی از نفت و گاز جهان است و بسته ماندن یا ناامن شدن آن میتواند مستقیماً بر قیمت انرژی، بیمه کشتیها و اقتصاد جهانی اثر بگذارد.
بحران خلیج فارس در حالی تشدید شده که جنگ در جبهههای دیگر منطقه نیز ادامه دارد. ارتش اسرائیل هشدار تخلیه اجباری برای شش شهرک تازه در جنوب لبنان صادر کرده و گزارشها از ادامه حملات هوایی و توپخانهای اسرائیل در این منطقه حکایت دارد. حزبالله نیز از درگیری سنگین با نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان خبر داده است. وزارت بهداشت لبنان میگوید از زمان تشدید حملات اسرائیل در ۲ مارس، ۲٦۹٦ نفر در این کشور کشته و ۸۲٦٤ نفر زخمی شدهاند.
در لبنان، نبیه بری، رئیس پارلمان، اعلام کرده است تا زمانی که اسرائیل حملات خود به جنوب لبنان را متوقف نکند، مذاکرهای با اسرائیل انجام نخواهد شد. نواف سلام، نخستوزیر لبنان، نیز گفت آتشبس بهطور کامل اجرا نشده و مذاکرات مقدماتی در واشنگتن برای رسیدن به آتشبس کامل ادامه خواهد یافت.
بدین ترتیب، تنگه هرمز اکنون به کانون اصلی رویارویی تازه در جنگ منطقهای تبدیل شده است؛ جایی که ایران میگوید کنترل عبور کشتیها در دست اوست، آمریکا میکوشد مسیر کشتیرانی را باز کند، و کشورهای خلیج فارس از کشیده شدن مستقیم جنگ به خاک و تأسیسات نفتی خود نگراناند.