اینترنت طبقاتی، ابزار کنترل اجتماعی و تعمیق نابرابری در سرمایهداری اسلامی
دوشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵
اتصال کامل و پایدار و بدون تبعیض به اینترنت جهانی حق پایهای کارگران و زحمتکشان و همه مردم ایران است، برای دفاع از این حق پایهای و علیه اینترنت طبقاتی یکپارچه دست به اعتراض بزنیم.
از قطع سراسری اینترنت در ایران بیش از ۷۰ روز میگذرد. قطع اینترنت از ۱۰ اسفند ۱۴۰۴، همزمان با آغاز حملات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل، به بحرانی ساختاری تبدیل شده که پیامدهای آن بر زندگی اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جامعه ایران سایه انداخته است. جمهوری اسلامی با قطع اینترنت اکنون در تلاش است، طرحی را که پیشتر با نامهایی مانند “اینترنت سفید”، “سیمکارت سفید” یا “اینترنت ویژه” شناخته میشد، با عنوانهایی تازهتر مانند “اینترنت پرو”، “اینترنت پایدار” و در واقع “اینترنت طبقاتی” را گام به گام تثبیت کند. “اینترنت پرو” سرویسی است که پس احراز هویت و تأیید صلاحیت از جانب نهادهای امنیتی رژیم به برخی کسبوکارهای مجوزدار و عوامل حکومتی تعلق میگیرد. بر اساس این طرح طبقاتی، حکومتی ها، فرزندان و عوامل و خبرچینهایشان بیوقفه و بدون مشکل به جهان متصل میشوند و اکثریت مردم یا باید از این حق پایهای دسترسی آزادانه به اطلاعات محروم شده و یا باید برای چند لحظه اتصال به اینترنت از روی ناچاری بهایی تحقیرآمیز و گزاف بپردازند.
در چنین شرایطی، قطع اینترنت از جانب حکومت اسلامی به ابزاری برای تفکیک اجتماعی و کنترل سیاسی بدل شده است. پیامد این روند، محرومیت و محدود شدن دسترسی بخش بزرگی از جامعه به جریان آزاد اطلاعات، تضعیف اقتصاد دیجیتال و گسترش انزوای اجتماعی است. اظهارات رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی، درباره کاهش ۴۰ تا ۵۰ درصدی فروش، اخراج کارگران و ورشکستگی گسترده کسبوکارهای کوچک، تنها بخشی از ابعاد این بحران را آشکار میکند. جایی که اینترنت از بستر توسعه اقتصادی، به سازوکاری برای تشدید فضای سرکوب و اعمال انضباط سیاسی و اجتماعی تغییر ماهیت داده است. قطع و محدودسازی اینترنت، بیش از همه بر دوش طبقات فرودست و لایههای آسیبپذیر اقتصاد دیجیتال سنگینی میکند. فروشگاههای آنلاین، فریلنسرها، رانندگان پلتفرمهای اینترنتی، تولیدکنندگان محتوا و هزاران کسبوکار خرد، وابسته به دسترسی پایدار به اینترنت جهانیاند. اختلالهای گسترده و فیلترینگ شدید، عملاً زنجیره تولید، توزیع و ارتباط با مشتریان را مختل کرده و بسیاری از این مشاغل را به مرز نابودی رسانده است
در این میان، گروههای نزدیک به ساختار قدرت و شرکتهای برخوردار از امتیازات ویژه حکومتی، همچنان به ابزارها و زیرساختهای ارتباطی دسترسی دارند. نتیجه، شکلگیری نوعی انحصار دیجیتال است که در آن رقابت آزاد جای خود را به شبکهای از امتیازات امنیتی و سیاسی میدهد. این روند، شکاف طبقاتی را تشدید کرده و بخش بزرگی از نیروی کار دیجیتال را با بیکاری، کاهش درآمد و ناامنی معیشتی روبهرو ساخته است. طرح اینترنت طبقاتی، دسترسی آزاد به اینترنت جهانی را به امتیازی محدود برای گروههای خاص تبدیل میکند؛ گروههایی که تحت عنوان «حرفهای»، «تخصصی» یا «مورد تأیید» دستگاههای امنیتی رژیم شناخته میشوند و امکان دریافت اینترنت بدون محدودیت را دارند. در مقابل، اکثریت جامعه ناچارند از اینترنتی محدود، فیلترشده و کنترلشده استفاده کنند. این تفکیک، نوعی نظم اجتماعی مبتنی بر نابرابری در دسترسی به دانش، اطلاعات و فرصتهای اقتصادی است. در جهان امروز، اینترنت نهفقط ابزار ارتباط، نه فقط از حقوق پایهای مردم برای دسترسی به اطلاعات، بلکه زیرساخت آموزش، اشتغال، تجارت، پژوهش و مشارکت اجتماعی است. محدود کردن آن، عملاً به معنای زیر پاگذاشتن این حق پایهای و محدود کردن امکان رشد و مشارکت بخش بزرگی از جامعه است. اقتصاد دیجیتال ذاتاً وابسته به ارتباط جهانی است. کسبوکارها برای توسعه بازار، جذب مشتری، همکاری بینالمللی و دسترسی به فناوری، نیازمند اینترنت جهانیاند. محدودسازی دسترسی به اینترنت در واقع یکی از زیرساختهای اقتصادی را زیر ضرب قرار میدهد. در چنین شرایطی، تنها مجموعههایی باقی میمانند که به واسطه نزدیکی به قدرت سیاسی، امکان عبور از محدودیتها را دارند.
تجربه سالهای اخیر نیز نشان داده که محدودیتهای اینترنتی معمولاً به بهانه شرایط بحرانی آغاز میشوند، اما پس از پایان بحران ادامه پیدا میکنند. این وضعیت، اینترنت را از یک زیرساخت عمومی به ابزاری دائمی برای کنترل اجتماعی تبدیل کرده است. پیامد محدودسازی اینترنت تنها اقتصادی نیست. در دورههای اعتراضات و ناآرامیهای سیاسی، قطع ارتباطات نقش مهمی در سرکوب ایفا کرده است. زمانی که دسترسی به اینترنت مختل میشود، امکان انتشار اخبار، تصاویر و روایتهای مستقل نیز از میان میرود. در چنین فضایی، بازداشتها، خشونتهای خیابانی و اعدامها در سکوت خبری رخ میدهند و جامعه از دسترسی به اطلاعات مستقل محروم میشود. در سالهای اخیر، تجربه اعتراضات سراسری نشان داده که هر موج جدید سرکوب، با قطع و یا محدودیت شدید اینترنت همراه بوده است. پس از اعتراضات آبان ۱۳۹۸، عفو بینالملل اعلام کرد که قطع اینترنت به پنهان ماندن کشتار بیش از ۳۰۰ نفر کمک کرده است. در دی ماه ۱۴۰۴ نیز همزمان با گسترش اعتراضات و به ویژه در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی ماه رژیم اسلامی اینترنت را بطور کامل قطع کرد تا ابعاد هولناک کشتار معترضان را پنهان کند.
قطع اینترنت همچنین امکان سازماندهی اجتماعی، ارتباط میان معترضان، فعالیت رسانههای مستقل و حتی اطلاعرسانی خانوادگی را مختل میکند. این انزوا، احساس بیپناهی و ترس را در جامعه گسترش میدهد و هزینه اعتراض و کنشگری را افزایش میدهد. حکومت با کنترل جریان اطلاعات، تلاش میکند روایت رسمی را به تنها روایت موجود تبدیل کند. اما در عین حال، همین سیاستها شکاف میان جامعه و ساختار قدرت را عمیقتر ساخته و بحران مشروعیت سیاسی رژیم جمهوری اسلامی را تشدید کرده است.
دسترسی همگانی به اینترنت، امروز بیش از پیش به مسئلهای مرتبط با حقوق فردی و اجتماعی و آزادی بیان تبدیل شده است. محروم کردن اکثریت مردم از اینترنت آزاد، به معنای خفه کردن آنان و حذف آنان از فرصتهای آموزشی، اقتصادی و سیاسی است. اتصال کامل و پایدار و بدون تبعیض به اینترنت جهانی حق پایهای کارگران و زحمتکشان و همه مردم ایران است. برای دفاع از این حق پایهای و علیه اینترنت طبقاتی یکپارچه دست به اعتراض بزنیم. کارگران و زحمتکشان و مردم ستمدیده ایران این سیاست طبقاتی و تحقیرآمیز را نیز به شکست خواهند کشاند.
سخن روز: تلویزیون حزب کمونیست ایران و کومەله
www.facebook.com/Peshrawcpiran
www.instagram.com/Peshrawcpiran1