اکونومیست از جهان ۲۰۲۷ رونمایی کرد؛ سالی میان سایه سنگین نشست «شنژن»، پسلرزههای جنگ ایران و دوران پس از ترامپ
جمعه ۲۹ آبان ۱۴۰۵
ترجمه و تنظيم گزارش: گُلشن افتخاری

تام استندیج، معاون سردبیر اکونومیست و دبیر پرونده سالانه «جهان پیش رو ۲۰۲۷»، معتقد است جهان در آستانه ورود به دوران پس از ترامپ قرار دارد؛ اما این به معنای عقبنشینی آرام رئیسجمهور آمریکا نیست. به گفته او، پس از انتخابات میاندورهای نوامبر ۲۰۲۶ و در دست گرفتن کنترل هر دو مجلس کنگره از سوی دموکراتها، توجه جمهوریخواهان به انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۸ معطوف شده و ترامپ ممکن است برای حفظ نفوذ خود و ثبت میراث سیاسیاش، رفتار تهاجمیتر و غیرقابلپیشبینیتری در پیش بگیرد.
استندیج در توصیفی قابلتوجه میگوید ترامپ قرار نیست رئیسجمهوری باشد که در پایان دوران سیاسیاش به حاشیه رانده شود و به تعبیر رایج به «اردک لنگ» تبدیل گردد؛ بلکه بیشتر به «پرندهای خشمگین» شباهت پیدا خواهد کرد. از نگاه او، در دو سال پایانی ریاستجمهوری ترامپ باید انتظار فرمانهای اجرایی بیشتر، درگیریهای حقوقی، تغییر نامهای ناگهانی جغرافیایی، پروژههای عمرانی پرهزینه و حتی ماجراجوییهای نظامی را داشت.
از جهان ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۷؛ تغییر لحن اکونومیست در تصویر آینده و نقطه عطف «شنژن»
مقایسه جلد دو شماره سالانه اکونومیست برای سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ نشان میدهد این مجله در فاصله یک سال، همچنان بر نمایش جهانی آشفته و پرتنش تأکید دارد، اما در انتخاب نمادها و نحوه روایت آینده، تغییراتی عمیق ایجاد کرده است. در جلد ۲۰۲۶، کره زمینی که به شکل توپ فوتبال تصویر شده بود، در مرکز نمادهای سیاسی، اقتصادی و نظامی قرار داشت و کیک تولد ۲۵۰ سالگی استقلال آمریکا بر کل معادلات سایه انداخته بود؛ تصویری از رقابت قدرتهای بزرگ برای تعیین قواعد بازی.
اما در جلد ۲۰۲۷، روایت تصویری به مجموعهای از بحرانهای درهمتنیده و رقابتهای فرسایشی تغییر یافته است؛ وضعیتی که هرچند همچنان در بستر هژمونی و بحرانهای ساختاری نظم حاکم جریان دارد، اما نشاندهنده گذار به جهانی بهشدت ناپایدار و چندقطبی است. این دگرگونی تحلیلی، بازتابنده واقعیتهای عریان توازن قوایی است که نمونه عینی آن را میتوان در تحرکات و دیدارهایی چون نشست شنژن رصد کرد؛ تلاشی برای بازسازی میز معاملهای به سبک یالتا و ترامپی که در وداع با قدرت میکوشد با دستاوردهای نمایشی و مداخلهجویانه بر سر پروندههای بحرانی چون ایران و اوکراین، میراثی برای خود دستوپا کند.
از این منظر، اکونومیست در تصویر و تحلیل سال ۲۰۲۷ دیگر تنها از رقابت سخن نمیگوید، بلکه نگران پیامدهای زنجیرهای و فروپاشی نظام سنتی ائتلافهاست؛ جایی که جنگ، فناوری، اقتصاد و محیط زیست به قطعات یک پازل بحرانِ فراگیر تبدیل شدهاند.
۱. پسلرزههای جنگ ایران؛ پیامدهایی فراتر از خاورمیانه یکی از مهمترین محورهای گزارش اکونومیست، پیامدهای جنگ آمریکا و ایران است؛ جنگی که به باور این مجله، چشمانداز پایان روشن و قطعی ندارد، آثار آن به مرزهای خاورمیانه محدود نخواهد ماند و یکی از اصلیترین عوامل بیثباتی بینالمللی در سال ۲۰۲۷ خواهد بود.
استندیج در ارزیابی خود، ورود ترامپ به این جنگ را تصمیمی نادرست توصیف میکند که به جایگاه بینالمللی آمریکا آسیب زده است. او با ابراز نگرانی از فرسایش اقتدار واشنگتن معتقد است که فقدان تصمیمگیری و جدیت لازم از سوی ترامپ در جریان این جنگ، باعث شده متحدان آمریکا دیگر مانند گذشته به این کشور اعتماد نداشته باشند و همزمان از میزان هراس دشمنان نیز کاسته شود. از نگاه این نشریه، تداوم چنین وضعیت فرسایشی به بازآرایی روابط سیاسی در منطقه، جابهجایی مسیرهای انتقال انرژی و افزایش نگرانیها درباره امنیت غذایی جهان منجر خواهد شد.
اکونومیست همچنین پیشبینی میکند که دولت در ایران کنترل داخلی خود را سختگیرانهتر کند. این مجله با استناد به هشدار سپتامبر ۲۰۲۶ سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) یادآور میشود که تنگه هرمز در شرایط عادی مسیر انتقال ۲۰ تا ۳۰ درصد کود شیمیایی معاملهشده در جهان است؛ بنابراین اختلال در این مسیر میتواند تولید محصولات کشاورزی و عرضه مواد غذایی در سال ۲۰۲۷ را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد و معیشت میلیونها نفر، بهویژه در کشورهای وابسته به واردات کود در آفریقا و آسیا را با خطر روبهرو کند.
۲. گرمایش زمین؛ سالی دیگر در آستانه ثبت رکورد تغییرات اقلیمی یکی دیگر از پیشبینیهای کلیدی برای سال ۲۰۲۷ است. اکونومیست احتمال میدهد جهان بار دیگر رکورد تازهای در گرمای جهانی ثبت کند؛ سالی که تقویت پدیده النینو در آن میتواند به موجهای گرما، خشکسالی، آتشسوزیهای گسترده و نوسانهای شدید آبوهوایی دامن بزند. مرکز پیشبینی اقلیمی آمریکا احتمال تداوم النینوی قوی تا بسیار قوی را در سهماهه نخست سال ۲۰۲۷ بیش از ۷۹ درصد اعلام کرده است. در عین حال، اکونومیست به تناقضی در سیاستهای دونالد ترامپ اشاره میکند: رئیسجمهور آمریکا که از منتقدان سیاستهای اقلیمی و انرژیهای پاک به شمار میرود، ناخواسته به یکی از بزرگترین مشوقان گسترش انرژیهای تجدیدپذیر در جهان تبدیل شده است؛ چراکه نوسانات بازار انرژی و تلاش کشورها برای کاهش وابستگی به واردات سوخت، آنها را بیش از گذشته به سمت انرژیهای پاک سوق میدهد. بر اساس برآورد آژانس بینالمللی انرژی، ظرفیت جهانی انرژیهای تجدیدپذیر طی سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۱ نزدیک به چهار هزار و ۸۰۰ گیگاوات افزایش خواهد یافت.
۳. هوش مصنوعی؛ از تب سرمایهگذاری تا موج مخالفتها اکونومیست پیشبینی میکند واکنشهای منفی به گسترش سریع هوش مصنوعی در سال آینده شدت بگیرد و نگرانیهای سیاسی، مالی و امنیت سایبری بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرند. این مجله هشدار میدهد استقراض سنگین شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی و قراردادهای پیچیده و غیرشفاف آنها، خطر اصلاح شدید قیمت داراییها یا ترکیدن حباب سرمایهگذاری در این صنعت را افزایش میدهد. علاوه بر این، توانمندی بالاتر مدلهای هوش مصنوعی میتواند موج تازهای از حملات سایبری ایجاد کند و دولتها را نسبت به وابستگی زنجیره تأمین این فناوری به تعداد محدودی کشور حساستر سازد. با این حال، اکونومیست معتقد است نگرانیها درباره نابودی گسترده مشاغل و برخی پیامدهای زیستمحیطی هوش مصنوعی بزرگتر از شواهد موجود ارزیابی شدهاند؛ چنانکه پژوهش دانشگاه استنفورد بر پایه دادههای اشتغال آمریکا تا ژوئن ۲۰۲۶ نشانهای از حذف گسترده مشاغل در کل اقتصاد نیافته است. در مقابل، بررسی مؤسسه امریکن اینترپرایز نشان میدهد فشار واقعی مراکز داده بر ظرفیت برق و شبکه انتقال، چالشی جدی و ملموس است.
۴. اروپا در انتظار یک زلزله سیاسی و فشار بازار بدهی در اروپا، انتخابات ریاستجمهوری فرانسه در ماه آوریل و می ۲۰۲۷ یکی از مهمترین آزمونهای سیاسی قاره خواهد بود. اکونومیست احتمال پیروزی مارین لوپن، رهبر راست پوپولیست حزب اجتماع ملی، را عاملی میداند که میتواند همکاری فرانسه و آلمان بهعنوان دو موتور اصلی اتحادیه اروپا را با اختلال جدی روبهرو کند و نگرانیها درباره بدهی سنگین و کسری بودجه فرانسه را تشدید نماید. از نگاه این مجله، بحران بدهی به فرانسه محدود نیست. افزایش هزینههای عمومی، سرمایهگذاری عظیم در زیرساختهای هوش مصنوعی و فشارهای تورمی ناشی از انرژی، نرخ بازده اوراق قرضه دولتی و هزینه استقراض را در کشورهای ثروتمند بالا برده است؛ فشاری که علاوه بر دولتها، شرکتها و خانوارها را نیز با هزینه بیشتر تأمین مالی و وام مواجه میکند. صندوق بینالمللی پول ضمن پیشبینی رشد اقتصادی ۳.۴ درصدی و تورم ۴.۱ درصدی برای جهان در سال ۲۰۲۷، هشدار داده است که بدهی عمومی جهان تا سال ۲۰۳۰ از ۱۰۰ درصد تولید ناخالص داخلی جهانی عبور خواهد کرد. اکونومیست معتقد است تداوم همزمان بدهی سنگین، هزینه بالای استقراض و تورم پایدار نخواهد بود و سرانجام به بروز بحرانی در بخشی از نظام مالی منجر خواهد شد.
۵. تایوان در کانون رقابت چین و آمریکا یکی دیگر از محورهای مهم گزارش، محاسبات نظامی و سیاسی پیرامون تایوان در سال ۲۰۲۷ است. اکونومیست یادآور میشود که بنا بر گزارشهای پیشین اطلاعاتی آمریکا، شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، از ارتش این کشور خواسته است تا سال ۲۰۲۷ آمادگی لازم را برای اجرای احتمالی عملیات تصرف تایوان به دست آورد. با این حال، اکونومیست بر این باور است که فناوریهای نوین نظامی ماهیت جنگ را تغییر دادهاند و تجربه جنگهای اوکراین و ایران نشان داده که قدرتهای کوچکتر با استفاده از سامانههای ارزانتر و بدون سرنشین میتوانند در برابر ارتشهای بزرگ مقاومت کنند. افزون بر این، آمادگی نظامی با تصمیم سیاسی برای آغاز جنگ تفاوت دارد؛ ارزیابی اطلاعاتی آمریکا در مارس ۲۰۲۶ تصریح کرده که رهبران چین برنامه مشخصی برای حمله در سال ۲۰۲۷ نداشتهاند و استندیج احتمال میدهد پکن میان اقدام نظامی و انتظار برای انتخابات ریاستجمهوری تایوان در سال ۲۰۲۸ مردد بماند.
۶. از اثر داروهای لاغری تا ایستگاههای فضایی خصوصی اکونومیست در بخش دیگری از پیشبینیهای خود به تغییر الگوی مصرف در پی گسترش داروهای کاهش وزن مانند اوزمپیک میپردازد. به باور این مجله، کاهش وزن قابلتوجه مصرفکنندگان به پدیدهای به نام «خرید جبرانی» دامن میزند و بازارهای پوشاک، لوازم آرایشی و ورزش را متحول میکند؛ پژوهش شرکت پیدبلیوسی در سال ۲۰۲۶ نیز نشان داده ۷۳ درصد مصرفکنندگان این داروها تغییر محسوسی در سایز لباس خود داشتهاند. این موفقیت همچنین اشتهای شرکتهای داروسازی را برای سرمایهگذاری در درمانهای افزایش طول عمر بیشتر کرده است؛ هرچند آثار قطعی آنها بر طول عمر سالم همچنان نیازمند پژوهش بیشتر است.
در حوزه فناوری فضایی نیز اکونومیست انتظار دارد موشک عظیم استارشیپ شرکت اسپیسایکس در سال ۲۰۲۷ پرتاب منظم ماهوارهها را آغاز کند و شرکتهای چینی توانایی خود را در بازیابی بخشهای موشک به نمایش بگذارند. کاهش هزینه دسترسی به فضا مسیر را برای ایستگاههای فضایی خصوصی، از جمله ایستگاه تجاری «هیون-۱» متعلق به شرکت وست در سال ۲۰۲۷، هموار میکند و حتی ایده ساخت مراکز داده در مدار زمین را بیش از گذشته جدی میسازد.
۷. بازآفرینی هالیوود در پنجاهمین سالگرد جنگ ستارگان آخرین محور این فهرست به صنعت سینما مربوط است. سال ۲۰۲۷ برای هالیوود با بازگشت مجموعههای مشهوری چون «انتقامجویان»، «جیمز باند» و بهویژه پنجاهمین سالگرد «جنگ ستارگان» همراه است که با اکران مجدد فیلم اصلی محصول ۱۹۷۷ در فوریه ۲۰۲۷ و عرضه فیلم تازه «جنگ ستارگان: استارفایتر» در می همان سال جشن گرفته میشود. در کنار این تولیدات بزرگ، اکونومیست به موفقیت فیلمهای کمهزینه ساختهشده توسط یوتیوبرها اشاره میکند که استودیوهای سنتی را به بازنگری در شیوه جذب مخاطب واداشتهاند. به باور استندیج، «جنگ ستارگان» پس از پنج دهه با نمایش یک ابرقدرت نظامی آسیبپذیر در برابر تجهیزات کوچک و ارزان، رباتهای مستقل از کنترل انسان و خطرهای ناشی از ضعف امنیت اطلاعات، شباهت قابلتوجهی به مسائل واقعی جهان در سال ۲۰۲۷ پیدا کرده است.
گزارش اکونومیست برای سال ۲۰۲۷ بیش از آنکه بیانگر نقشه راهی برای خروج از بحران باشد، آینهای از تناقضهای عریان جهان معاصر است: جهانی که در آن قدرتهای امپریالیستی و شرکتهای فناوری (بیگتیک) در سودای شکوفایی میلیتاریسم، ساخت مراکز داده در مدار زمین و داروهای طول عمر برای اقلیتی مرفه هستند، اما بر روی زمین، میلیونها انسان را در آستانه بحران غذایی، تورم ساختاری و آتش جنگهای نیابتی و مستقیم رها کردهاند. سال ۲۰۲۷ شاید در تقویم قدرتهای بزرگ سالِ معاملات کلان و چالش موازنه قوا باشد، اما برای اکثریت ساکنان این سیاره، سالی خواهد بود که در آن تابآوری جوامع در برابر هزینههای نظم موجود بیش از هر زمان دیگری به آزمون گذاشته میشود.
