افزایش ۱٤۵ درصدی بودجه دفاعی و امنیتی ایران در لایحه بودجه ۱٤۰۵
دوشنبه ۸ دی ۱۴۰۴
به گزارش خبرگزاری وانا، بر اساس ارقام رسمی مندرج در این لایحه، مجموع اعتبارات دفاعی و امنیتی ایران در سال ۱٤۰۵ حدود ۹ میلیارد و ۲۳۰ میلیون دلار برآورد شده است. این رقم با احتساب نرخ تسعیر پیشنهادی ۱۳۰ هزار تومان برای هر دلار آمریکا محاسبه شده و در مقایسه با سال گذشته، رشدی اسمی در حدود ۱٤۵ درصد را نشان میدهد. دولت این افزایش را در چارچوب سیاست تقویت بازدارندگی، مدیریت تهدیدهای امنیتی و حفظ ثبات در محیطی توصیف میکند که بهگفته مقامهای رسمی، یکی از پرتنشترین دورههای ژئوپولیتیکی منطقه را رقم زده است.
بر اساس جزئیات منتشرشده، منابع دفاعی و امنیتی در لایحه بودجه ۱٤۰۵ بهصورت زیر میان نهادهای اصلی توزیع شده است:
- وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح: حدود٦۲/٤ میلیارد دلار
- سپاه پاسداران انقلاب اسلامی: حدود ۱.۸۸ میلیارد دلار
- فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران: حدود ۱ میلیارد دلار
- ارتش جمهوری اسلامی ایران: حدود ٦۷۰ میلیون دلار
- وزارت اطلاعات: حدود ٤۲۳ میلیون دلار
- قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا: حدود ۳۲۳ میلیون دلار
- ستاد کل نیروهای مسلح: حدود ۲۷۷ میلیون دلار
- شورای عالی امنیت ملی: حدود ۲۳ میلیون دلار
این توزیع نشان میدهد که بخش عمده منابع همچنان به وزارت دفاع و نهادهای نظامی کلاسیک اختصاص یافته، در حالی که سهم نهادهای اطلاعاتی و امنیت داخلی نیز افزایش قابلتوجهی داشته است.
بنابر این گزارش هزینههای نظامی همواره یکی از شاخصهای مهم سنجش قدرت و نفوذ کشورها، بهویژه در خاورمیانه، بهشمار میرود؛ منطقهای که رقابتهای ژئوپولیتیکی، حضور قدرتهای فرامنطقهای و منازعات مسلحانه در آن استمرار دارد.
ایران، بهعنوان یکی از بازیگران اصلی این منطقه، با توجه به موقعیت جغرافیایی حساس، همجواری با مناطق بحرانزده و تداوم تحریمهای بینالمللی، سهم قابلتوجهی از منابع خود را به حوزه دفاع و امنیت اختصاص داده است.
با وجود جهش چشمگیر ارقام اسمی، برخی ناظران داخلی به تأثیر تورم بالا بر قدرت واقعی این بودجه اشاره میکنند. با برآورد نرخ تورم در حدود ۵۰ درصد، افزایش بودجه برخی نهادها، از جمله ارتش جمهوری اسلامی ایران، در عمل تنها به رشد محدودی در توان خرید و ظرفیت عملیاتی منجر میشود. منتقدان معتقدند که بخش قابلتوجهی از این افزایش، صرف جبران کاهش ارزش پول ملی و هزینههای جاری خواهد شد.
دادههای مؤسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم (SIPRI) برای سال ۲۰۲٤ نشان میدهد که ایران همچنان از نظر حجم هزینههای نظامی، فاصله قابلتوجهی با برخی رقبای منطقهای خود دارد. بر اساس این دادهها، بودجه دفاعی اسرائیل در سال ۲۰۲٤ به حدود ۵/٤٦ میلیارد دلار رسیده که افزایشی بیسابقه در پی تشدید درگیریهای نظامی محسوب میشود.
عربستان سعودی با هزینهای بین ۷۵ تا ۸۰ میلیارد دلار، بزرگترین خرجکننده نظامی خاورمیانه باقی مانده است. ترکیه نیز با بودجهای در حدود ۲۵ میلیارد دلار، بالاتر از ایران قرار دارد. در میان کشورهای حوزه خلیج فارس، هزینههای نظامی امارات متحده عربی حدود ۲۲ تا ۲۳ میلیارد دلار و بودجه دفاعی قطر در حدود ۹ تا ۱۰ میلیارد دلار برآورد میشود.
در مقابل، بودجه نظامی ایران در سال ۲۰۲٤ بر اساس برآورد SIPRI حدود ۷.۹ میلیارد دلار بوده است. این مقایسه نشان میدهد که حتی با افزایش پیشبینیشده در لایحه بودجه ۱٤۰۵، فاصله ایران با برخی بازیگران اصلی منطقه از نظر سطح هزینههای نظامی همچنان قابلتوجه خواهد بود.