شنبه ۱ آذر ۱۴۰۴

تحریم‌ها، درگیری‌ها، فقر و گرسنگی باعث کاهش میزان انتظارات از نشست سران قدرتمند جهان در ژوهانسبورگ شده است. آمریکا این اجلاس را بایکوت کرده و رهبران چین و روسیه هم غایب هستند

نشست سران گروه بیست در ژوهانسبورگ آفریقای جنوبی تحت تأثیر بحران‌ها و تنش‌های ژئوپلیتیک قرار گرفته است. رهبران کشورهای بزرگ صنعتی و اقتصادهای نوظهور آخر هفته جاری در “جوزی”، نام مستعار شهری که در گذشته با استخراج طلا رونق یافت، برای گفت‌وگوهای سالانه خود گرد هم می‌آیند. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نخستین نشست گروه بیست در قاره آفریقا را به شکل آشکار تحریم می‌کند و حتی هیئتی نیز اعزام نمی‌کند. این اقدام  در تاریخ این مجمع تأثیرگذار تاکنون بی‌سابقه بوده است و ظاهرا نشان‌دهنده روابط پرتنش ترامپ با آفریقا و به‌ویژه آفریقای جنوبی است.

این فاصله‌گیری مدت‌ها پیش آغاز شده است و زمانی برای همگان آشکار شد که ترامپ در جریان سفر سیریل رامافوسا، رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی به آمریکا در ماه مه از آنچه “نسل‌کشی سیاه‌پوستان علیه کشاورزان سفیدپوست” نامید، سخن گفت. پشت این موضع‌گیری همچنین تنش‌هایی قرار داشت، زیرا آفریقای جنوبی به دنبال نزدیکی بیشتر به روسیه و چین بوده و به خاطر جنگ غزه، در دادگاه بین‌المللی کیفری اتهام نسل‌کشی علیه اسرائیل، متحد آمریکا، مطرح کرده است.

ترامپ در اواخر سپتامبر برنامه ۲۵ ساله “آگُوا” را لغو کرد؛ برنامه‌ای که به کشورهای آفریقایی امکان دسترسی بدون تعرفه به بازار آمریکا را می‌داد. در نتیجه، کشورهایی چون لسوتو، کنیا و ماداگاسکار و همچنین خود آفریقای جنوبی که با نرخ بالای بیکاری روبه‌رو است شغل‌های بسیاری از دست می‌دهند. در همین حال جوزف استیگلیتز، برنده جایزه نوبل اقتصاد و از دست‌اندرکاران آماده‌سازی نشست، به خبرگزاری کاتولیک آلمان گفت: با توجه به شکاف‌های موجود در جامعه جهانی، رسیدن به نوعی اجماع که همه با آن موافق باشند دشوار خواهد بود. این زمان، زمان عادی نیست.

سازمان‌های توسعه‌ای یادآور می‌شوند که امروز بیش از هر زمان دیگری لازم است گروه بیست با یک صدا سخن بگوید و مشکلات جهانی را حل کند، زیرا این گروه بیش از ۸۰ درصد تولید اقتصادی جهان و ۷۵ درصد تجارت جهانی را نمایندگی می‌کند. با این حال شماری از رهبران در این اجلاس غایب‌اند. شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، نخست‌وزیر خود لی کیانگ را به آفریقای جنوبی فرستاده است.
در این رابطه فریدریکه مایستر، کارشناس سازمان “شهروند جهانی” می‌گوید: «ریاست آفریقای جنوبی بر گروه بیست در زمانی صورت می‌گیرد که جهان با بحران‌هایی روبه‌رو است که بر یکدیگر اثر می‌گذارند و تشدید می‌شوند: بحران اقلیمی، نابرابری، فقر، گرسنگی و همچنین تغییرات سریع فناوری.» به گفته او، بی‌ثباتی ژئوپلیتیک بیش از هر زمان دیگری است.

مایستر اضافه می‌کند: ما می‌بینیم که نه تنها نظم جهانی در حال فروپاشی است، بلکه می‌توانیم از بحرانی عظیم در چندجانبه‌گرایی سخن بگوییم. پنج سال پیش از موعد ۲۰۳۰، تنها ۱۲ درصد از اهداف توسعه پایدار سازمان ملل در مسیر قرار دارد. نزدیک به یک‌سوم نیز هیچ پیشرفتی ندارد یا حتی پسرفت کرده است.» شکاف فزاینده میان فقیر و غنی نه تنها جامعه و دموکراسی را تضعیف می‌کند بلکه به اقتصاد نیز آسیب می‌زند. از این رو، گروهی از کارشناسان به رهبری استیگلیتز خواستار ایجاد یک کمیسیون بین‌المللی درباره نابرابری شده‌اند؛ نهادی که به‌مانند هیئت بین‌الدول تغییرات اقلیمی تخصص فنی جمع‌آوری کند. استیگلیتز امیدوار است مرتس از این طرح حمایت کند. آلمان در ژوئن “ائتلاف جهانی علیه نابرابری” را بنیان گذاشت که برای عدالت اجتماعی تلاش می‌کند.