جمعه ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۲

کولبر اورامان

در روز جهانی کارگر عکسهایی از کولبران و به مناسبت تبریک اول ماه منتشر شد که با اعتراض افرادی روبرو گردید، آن‌ها معتقدند که کولبر کارگر نیست. اما در واقع کولبر کارگر بیکاری است که از سر ناچاری و برای تامین معیشت‌اش به این پدیده‌ی قرون وسطایی -یعنی کولبری- روی آورده است. این به معنای تایید کولبری به عنوان شغل یا کار نیست. کولبر کارگر است چون در ازای حمل کالا و فروش نیروی کارش، مزد دریافت می‌کند. مزد کولبر به صورت روزمزد پرداخت نمی‌شود بلکه نوعی از کار کنتراتی یا مقاطعه‌کاری است و به عبارتی کولبر در ازای کاری مشخص -جابجا کردن کالاها از نقطه‌ای به نقطه‌ای دیگر- مزد می‌گیرد. کولبر ساعات کار مشخصی ندارد. وی معمولا با تاریک شدن هوا مسافتی طولانی را طی می‌کند و خود را از راههای صعب‌العبور و پر خطر به آن سوی مرزها می‌رساند. کولبر پس از آنکه کوله‌ای را از صاحب بار تحویل می‌گیرد، بر سر مزدی برای جابجا کردن کالا و بر اساس وزنش توافق می‌کنند، سپس مسیر بازگشت را در پی می‌گیرد. گاه پیش می‌آید به دلیل کمین نیروهای نظامی یا مسدود شدن کامل نوارهای مرزی، برگشت کولبران یک یا چند روز طول می‌کشد. در حالی که در این مدت زمان هیچ مزدی دریافت نمی‌کند و شب و روزش را در دل کوهها به سختی سپری می‌کند. مزد کارگر کولبر زمانی پرداخت می‌شود که کالاها را به صورت سالم در مکان مقرر تحویل صاحب بار بدهد. اگر خود کولبر عضوی از بدنش یا جانش را از دست بدهد هیچ‌گونه بیمه یا حق و حقوقی از سوی صاحب بار یا هیچ شخصی حقیقی و حقوقی دیگری به وی تعلق نمی‌گیرد. این در حالی است که کولبر در برابر آسیب دیدن یا از بین رفتن کالاها مسئول است. این واقعیت نشانه‌ی واضحی است که از خودبیگانگی انسان را در جامعه‌ی سرمایه‌داری نمایش می‌دهد و به کالا در مقام بُت‌وارگی ارزشی فراتر از کارگر (کولبر) می‌بخشد.

در هر حال کولبری را نمی‌توان کار یا شغل تلقی کرد. اینکه در قرن بیست و یکم و با وجود رشد سریع نیروهای تولیدی هنوز تعدادی از انسان‌ها تحت مناسبات سرمایه‌داری مجبور باشند برای گذاران زندگی اجناس سنگین وزن را کیلومترها بر روی شانه‌هایشان حمل کنند به تنهایی دلیل محکمی مبنی بر تضاد بنیادین سرمایه‌داری با کرامت و ابتدایی‌ترین حقوق انسانها است. کولبری نماد بردگی مزدی و فراتر از آن «نماد اهانت به انسان» است. با این توضیحات می‌توان نتیجه گرفت، اگر چه «کولبری شغل نیست»، اما «کولبران جزو ستمدیده‌ترین و تحقیرشده‌ترین کارگران هستند». کولبران در کنار دیگر کارگران بیکار تنها از طریق مبارزه‌ی سازمان‌یافته‌ی طبقاتی و با ایجاد تشکل های توده‌ای بیکاران می‌توانند از کرامت و‌ حقوق انسانی خودشان دفاع کنند. خواسته‌ی بالا رفتن حداقل دستمزد، تامین کار شایسته‌ی انسانی یا بیمه‌ی بیکاری مکفی جزو مطالباتی است که مبارزات کولبران و بیکاران را با مبارزات دیگر بخش‌های طبقه‌ی کارگر پیوند می‌زند.

۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۲