آتشبس ایران و اسرائیل؛ بودجه خالی، موج جدیدی از تورم و بیکاری در ماههای آینده
پنجشنبه ۱۲ تیر ۱۴۰۴
با اعلام آتش بس میان ایران و اسرائیل، تهران برای نخستین بار در هفتههای اخیر نفسی از آرامش کشید. اما در حالی که تنشهای نظامی فروکش کرده، پیامدهای اقتصادی جنگ همچنان بر دوش شهروندان باقی مانده است. کارشناسان اقتصادی معتقدند اثرات این بحران نهتنها در کوتاهمدت، بلکه در ماهها و حتی سالهای آینده نیز سایه سنگینی بر اقتصاد منطقه خواهد انداخت.
بازار متلاطم مصالح و مسکن
در پی افزایش نیاز به مصالح ساختمانی، قیمت اقلامی مانند سیمان، فولاد و خدمات مهندسی در ایران افزایش یافته و احتمال جهش دوباره قیمت مسکن و اجارهبها نیز وجود دارد. به همین دلیل، کارشناسان نسبت به افزایش فعالیتهای دلالی هشدار میدهند.
تجربه بحرانهای گذشته نشان داده است که در نبود نظارت کافی، زمینه برای سودجویی گسترده فراهم میشود. این وضعیت در بازار مسکن و ساختوساز میتواند منجر به بیثباتی بیشتر شود. کسبوکارهای خرد، بهویژه در مناطق مرزی ایران، تحت تاثیر جنگ دچار رکود شدهاند. اکنون بسیاری از مشاغل خدماتی از جمله حملونقل، رستورانها و فروشگاهها با کاهش شدید تقاضا مواجهاند.
این وضعیت به گفته کارشناسان میتواند به موج جدیدی از بیکاری در ماههای آینده منجر شود. علاوه بر این، توان پایین مالی این مشاغل برای عبور از بحران، امکان بازگشت سریع به بازار را دشوار میکند.
تورم یکی از اصلیترین نگرانیهای مردم ایران در سالهای اخیر بوده است که اکنون با هزینههای ناشی از بازسازی، افزایش واردات کالاهای اساسی و کاهش صادرات، این بحران اقتصادی تشدید شده است. در فضای پرتنش سیاسی و اقتصادی، تمایل سرمایهگذاران داخلی و خارجی برای ورود به بازار ایران نیز بهشدت کاهش یافته است. تحریمها و بیثباتی مالی، سرمایهگذاری را به امری پرخطر تبدیل کردهاند. این کاهش سرمایهگذاری میتواند منجر به کاهش بهرهوری، رکود اقتصادی و بیکاری شود. از سوی دیگر، اگر فضای نااطمینانی ادامه یابد، خروج سرمایهها از کشور نیز افزایش خواهد یافت. تنها راهحل واقعی، بازنگری در ساختار بودجه، کاهش هزینههای غیرضروری و مقابله با فساد ساختاری است . چاپ پول برای جبران هزینهها، بدون تردید تورم را افزایش خواهد داد. قدرت خرید مردم کاهش مییابد و اقشار کمدرآمد بیشترین آسیب را خواهند دید.
بودجه زیر فشار مضاعف
دولت ایران پیش از جنگ با کسری بودجه روبهرو بود. اکنون با ضرورت بازسازی، حمایت از آسیبدیدگان و جبران زیان کسبوکارها، فشار بیشتری بر منابع مالی وارد شده است.
هزینههای ناشی از جنگ میتواند به یک جهش تورمی بیسابقه منجر شود.
بسیاری از ناظران بر این باورند که آتشبس شاید از شدت تنشهای نظامی بکاهد، اما ترمیم اقتصادی نیازمند راهی دشوار و بلندمدت است. کاهش هزینههای غیرضروری، اصلاح ساختارهای ناکارآمد، شفافسازی مالی و گشایش در روابط بینالمللی از جمله اقداماتی هستند که به باور کارشناسان میتوانند به کاهش بحران کمک کنند. از نظر آنان، برای ترمیم اقتصاد، آتشبس و حتی صلح کافی نیست؛ اراده برای اصلاح نیز باید وجود داشته باشد.